Akademik

KUR’AN’DA YÖNETİM AHLAKI

İlahi vahiy eseri olan Kur’an’ın muhatabı insandır. İnsan ise varlığını sürdürebilmek için tarih boyunca yaşadığı çevreyle iletişim ve etkileşim içerisinde olma ihtiyacı duymuş, böylelikle toplumlar oluşmuştur. Cemiyet halinde yaşama olgusu beraberinde aileden devlete, küçük, orta ve büyük ölçekli organizasyonların teşkilini gerekli kılmıştır. Yönetsel alanın farklı izdüşümlerini ifade eden bu yapıların her biri insanlığın yararı için kurulan organizasyonlar olmakla beraber zamanla yozlaşmalarla yüzleşilmiş, insanı ve toplumu ahlaki bozulmalardan korumak ve mutlak hakikate götüren yolu göstermek üzere Allah tarafından peygamberler aracılığıyla ilahi vahiy gönderilmiştir. Toplumsal yaşantının vazgeçilmezi olan yönetim, toplumun ahlaki değerlerle ilişkisini doğrudan etkiler. Aynı şekilde toplumun ahlaki yapısı da yönetimin karakterini şekillendirir. Bu nedenle olmalıdır ki yönetim ilkeleri ve yöneticilerin nitelikleri konusu, Kur’an’ın üzerinde durduğu meseleler arasında yer almıştır. Vahyi insanlara tebliğ etme yükümlülüğü bulunan peygamberler de toplumda bir ıslah düzeni inşa etmeye çalışmış ve her türlü yozlaşmaya karşı mücadele etmişlerdir. Kur’an âyetlerinde bu mücadelelerin örneklerine sıklıkla rastlamak mümkündür. Tarih boyunca yönetim ile ahlak arasındaki ilişki tartışma konusu olmuş, geliştirilen teorilerin her biri, yönetimin ahlakla ilişkisini güçlendirmeyi amaçlamıştır. Günümüzde de yönetim etiği meselesi münakaşa konusu olmaya devam etmektedir. Kur’an’ın yönetim ahlakıyla ilgili yaklaşımlarından hareketle günümüz tartışmalarına ışık tutacak ilmi çalışmaların yapılması bu açıdan önemli bir ihtiyaca tekabül etmektedir. Bu doğrultuda tezimizde Kur’an’da yönetim ahlak ilişkisi üç bölümde ele alınmıştır. Birinci bölümde yönetimle ve ahlakla ilgili Kur’an kelimelerinin anlam çerçevesi analiz edildikten sonra etik ve ahlak kavramlarının karşılaştırılması yapılmıştır. İkinci bölümde ahlaki yönetim ilkeleri, üçüncü bölümünde ise yönetimin ahlakiliğini ortadan kaldıran durumlar Kur’an ayetleri ile peygamberlerin hayatlarından örnekler ve hadisler çerçevesinde ele alınarak değerlendirilmiştir. Böylelikle yönetim hakkındaki her iki normatif durumun mukayesesi yapılmıştır. Ayrıca, tezimizde çağdaş yönetim etiği kuramları da dikkate alınarak incelenmiş ve neticede Kur’an ayetlerinden hareketle günümüzde bir yönetim ahlakı perspektifinin oluşturulabileceği kanaatine ulaşılmıştır.